Töôøng nghe: 

 Vieâc nhaân nghóa coát ôû yeân daân, 
 Quaân ñieáu phaït tröôùc lo tröø baïo; 
 Nhö nöôùc Ñaïi Vieât ta töø tröôùc, 
 Voán xöng neàn vaên hieán ñaõ laâu, 
 Nöôùc non bôø coõi ñaõ chia, 
 Phong tuïc Baéc Nam cuõng khaùc; 
 Töø Trieâu, Ñinh, Leâ, Lyù, Traàn 
           bao ñôøi xaây neàn ñoâc laâp; 
 Cuøng Haùn, Ñöôøng, Toáng, Nguyeân 
          moãi beân huøng cöù moât phöông; 
 Tuy maïnh yeáu coù luùc khaùc nhau, 
 Song haøo kieât thôøi naøo cuõng coù. 

Cho neân: 

 Löu Cung tham coâng neân thaát baïi; 
 Trieâu Tieát chí lôùn phaûi vong thaân; 
 Cöûa haøm Töû baét soáng Toa Ñoâ 
 Soâng Baïch Ñaèng gieát töôi OÂ Maõ 
 Vieâc xöa xem xeùt. 
 Chöùng côù coøn ghi. 

Vöøa roài: 

 Nhaân hoï Hoà chính söï phieàn haø 
 Ñeâ? trong nöôùc loøng daân oaùn haân 
 Quaân cuoàng Minh thöøa cô gaây loaïn 
 Boïn gian taø coøn baùn nöôùc caàu vinh 
 Nöôùng con ñen treân ngoïn löûa hung taøn 
 Vuøi con ñoû xuoáng haàm tai vaï. 
 Doái trôøi löøa daân ñuû muoân ngaøn keá 
 Gaây thuø chuoác oaùn traûi maáy möôi naêm 
 Baïi nhaân nghóa naùt caû ñaát trôøi. 
 Naëng thueá khoùa saïch khoâng ñaàm nuùi. 
 Ngöôøi bò eùp xuoááng bieâ?n doøng löng moø ngoïc, 
         ngaùn thay caù maâp thuoàng luoàng. 
 Keû bò ñem vaøo nuùi daõi caùt tìm vaøng, 
         khoán noãi röøng saâu nöôùc ñoâc. 
 Veùt saûn vaât, baét doø chim saû, 
        choán choán löôùi chaêng. 
 Nhieãu nhaân daân, baét baãy höôu ñen, 
        nôi nôi caïm ñaët. 
 Taøn haïi caû gioáng coân truøng caây coû, 
 Nheo nhoùc thay keû goùa buïa khoán cuøng. 
 Thaèng haù mieâng, ñöaù nhe raêng, 
        maùu môõ baáy no neâ chöa chaùn, 
 Nay xaây nhaø, mai ñaép ñaát, 
        chaân tay naøo phuïc dòch cho vöøa ? 
 Naëng neà nhöõng noãi phu phen 
 Tan taùc caû ngheà canh cöûi. 
 Ñoâc aùc thay, truùc Nam Sôn khoâng ghi heát toâi, 
 Dô baâ?n thay, nöôùc Ñoâng Haûi khoâng röûa saïch muøi ! 
 Loøng ngöôøi ñeàu caêm giaân, 
 Trôøi ñaát chaúng dung tha; 

Ta ñaây: 

 Nuùi Lam Sôn daáy nghóa 
 Choán hoang daõ nöông mình 
 Ngaãm thuø lôùn haù ñoâi trôøi chung 
 Caêm giaëc nöôùc theà khoâng cuøng soáng 
 Ñau loøng nhöùc oùc, choác ñaø möôøi maáy naêm trôøi 
 Neám maât naèm gai, haù phaûi moât hai sôùm toái. 
 Queân aên vì giaân, saùch löôïc thao suy xeùt ñaõ tinh, 
 Ngaãm tröôùc ñeán nay, leõ höng pheá ñaén ño caøng kyõ. 
 Nhöõng traèn troïc trong côn moâng mò, 
 Chæ baên khoaên moât noãi ñoà hoài 
 Vöøa khi côø nghóa daáy leân, 
 Chính luùc quaân thuø ñang maïnh. 

Laïi ngaët vì: 

 Tuaán kieât nhö sao buoâ?i sôùm, 
 Nhaân taøi nhö laù muøa thu, 
 Vieâc boân taâ?u thieáu keû ñôõ daàn, 
 Nôi duy aùc hieám ngöôøi baøn baïc, 
 Taám loøng cöùu nöôùc, 
        vaãn ñaêm ñaêm muoán tieán veà Ñoâng, 
 Coã xe caàu hieàn, 
        thöôøng chaêm chaém coøn daønh phía taû. 

Theá maø: 

 Troâng ngöôøi, ngöôøi caøng vaéng boùng, 
        mòt muø nhö nhìn choán beâ? khôi. 
 Töï ta, ta phaûi doác loøng, 
        voâi vaõ hôn cöùu ngöôøi cheát ñoùi. 
 Phaàn thì giaân quaân thuø ngang doïc, 
 Phaàn thì lo vaân nöôùc khoù khaên, 
 Khi Linh Sôn löông heát maáy tuaàn, 
 Luùc Khoâi Huyeân quaân khoâng moât ñoâi. 
 Trôøi thöû loøng trao cho meânh lôùn 
 Ta gaéng trí khaéc phuïc gian nan. 
 Nhaân daân boán coõi moât nhaø, 
        döïng caàn truùc ngoïn côø phaát phôùi 
 Töôùng só moât loøng phuï töû, 
        hoøa nöôùc soâng cheùn röôïu ngoït ngaøo. 
 Theá traân xuaát kyø, laáy yeáu choáng maïnh, 
 Duøng quaân mai phuïc, laáy ít ñòch nhieàu. 

Troïn hay: 

 Ñem ñaïi nghóa ñeâ? thaéng hung taøn, 
 Laáy chí nhaân ñeâ? thay cöôøng baïo. 
 Traân Boà Ñaèng saám vang chôùp giaât, 
 Mieàn Traø Laân truùc cheû tro bay. 
 Só khí ñaõ haêng 
 Quaân thanh caøng maïnh. 
 Traàn trí, Sôn Thoï nghe hôùi maø maát vía, 
 Lyù An, Phöông Chính, nín thôû caàu thoùat thaân. 
 Thöøa thaéng ñuoâ?i daøi, Taây kinh quaân ta chieám laïi, 
 Tuyeâ?n binh tieán ñaùnh, Ñoâng Ñoâ ñaát cuõ thu veà. 
 Ninh Kieàu maùu chaûy thaønh soâng, tanh hoâi vaïn daëm 
 Tuïy Ñoâng thaây chaát ñaày noâi, nhô ñeâ? ngaøn naêm. 
 Phuùc taâm quaân giaëc: Traàn Hieâp ñaõ phaûi beâu ñaàu 
 Moït gian keû thuø: Lyù Löôïng cuõng ñaønh boû maïng. 
 Vöông Thoâng gôõ theá nguy, 
        maø ñaùm löûa chaùy laïi caøng chaùy 
 Maõ Anh cöùu traân ñaùnh 
        maø quaân ta haêng laïi caøng haêng. 
 Boù tay ñeâ? ñôïi baïi vong, 
        giaëc ñaõ trí cuøng löïc kieât, 
 Chaúng ñaùnh maø ngöôøi chòu khuaát, 
        ta ñaây möu phaït taâm coâng. 
 Töôûng chuùng bieát leõ aên naên 
        neân ñaõ thay loøng ñoâ?i daï 
 Ngôø ñaâu vaãn ñöôøng möu tính 
        laïi coøn chuoác toâi gaây oan. 
 Giöõ yù kieán moât ngöôøi, 
        gieo vaï cho bao nhieâu keû khaùc, 
 Tham coâng danh moât luùc, 
        ñeâ? cöôøi cho taát caû theá gian. 

Bôûi theá: 

 Thaèng nhaõi con Tuyeân Ñöùc ñoâng binh khoâng ngöøng 
 Ñoà nhuùt nhaùt Thaïnh Thaêng ñem daàu chöõa chaùy  
 Ñinh muøi thaùng chín, 
        Lieãu Thaêng ñem binh töø Khaâu OÂn keùo laïi 
 Naêm aáy thaùng möôøi 
        Moâc Thaïnh chia ñöôøng töø Vaân Nam tieán sang. 
 Ta tröôùc ñaõ ñieàu binh thuø hieâ?m, 
              chaët muõi tieân phong 
 Sau laïi sai töôùng cheïn ñöôøng 
              tuyeât nguoàn löông thöïc 
 Ngaøy möôøi thaùng taùm, traân Chi Laêng 
              Lieãu Thaêng thaát theá 
 Ngaøy hai möôi, traân Maõ Yeân 
              Lieãu Thaêng cuït ñaàu 
 Ngaøy haêm laêm, baù töôùc Löông Minh ñaïi baïi töû vong 
 Ngaøy haêm taùm, thöôïng thö Lyù Khaùnh cuøng keá töï vaân. 
 Thuaân ñaø ta ñöa löôõi dao tung phaù 
 Bí nöôùc giaëc quay muõi giaùo ñaùnh nhau 
 Laïi theâm quaân boán maët vaây thaønh 
 Heïn ñeán giöõa thaùng möôøi gieât giaëc 
 Só toát keùn ngöôøi huøng hoâ? 
 Beà toâi choïn keû vuoát nanh 
 Göôm maøi ñaù, ñaù nuùi cuõng moøn 
 Voi uoáng nöôùc, nöôùc soâng phaûi caïn. 
 Ñaùnh moât traân, saïch khoâng kình ngaïc 
 Ñaùnh hai traân tan taùc chim muoâng. 
 Côn gío to truùt saïch laù khoâ, 
 Toâ? kieán hoâ?ng, suït toang ñeâ vôõ. 
 Ñoâ ñoùc Thoâi Tuï leâ goái daâng tôø taï toâi, 
 Thöôïng thö Hoaøng Phuùc troùi tay ñeâ? töï xin haøng. 
 Laïng Giang, Laïng sôn, thaây chaát ñaày ñöôøng 
 Xöông Giang, Bình Than, maùu troâi ñoû nöôùc 
 Gheâ gôùm thay ! Saéc phong vaân phaûi ñoâ?i, 
 Tham ñaïm thay ! AÙnh nhaât nguyeât phaûi môø. 
 Bò ta chaën ôû Leâ Hoa, 
        quaân Vaân Nam nghi ngôø 
               khieáp vía maø vôõ maât ! 
 Nghe Thaêng thua ôû caàn traïm, 
        quaân Moâc Thaïnh xeùo leân nhau 
               chaïy ñeâ? thoaùt thaân. 
 Suoái Laõnh Caâu, maùu chaûy thaønh soâng, 
        nöôùc soâng ngheïn ngaøo tieáng khoùc 
 Thaønh Ñan Xaù, thaây chaát thaønh nuùi, 
        coû noâi ñaàm ñìa maùu ñen. 
 Cöùu binh hai ñaïo tan taønh, quay goùt chaúng kòp, 
 Quaân giaëc caùc thaønh khoán ñoán, côûi giaùp ra haøng 
 Töôùng giaëc bò caàm tuø, 
        nhö hoâ? ñoùi vaãy ñuoâi xin cöùu maïng 
 Thaàn Vuõ chaúng gieát haïi, 
        theâ? loøng trôøi ta môû ñöôøng hieáu sinh 
 Maõ Kyø, Phöông Chính, caáp cho naêm traêm chieác thuyeàn, 
        ra ñeán bieâ?n maø vaãn hoàn bay phaùch laïc, 
 Vöông Thoâng, Maõ Anh, phaùt cho vaøi nghìn coã ngöïa, 
        veà ñeán nöôùc maø vaãn tim ñaâp chaân run 
 Hoï ñaõ tham soáng sôï cheát maø hoøa hieáu thöïc loøng 
 Ta laáy toaøn quaân laø hôn, ñeâ? nhaân daân nghæ söùc. 
 Chaúng nhöõng möu keá kyø dieâu 
 Cuõng laø chöa thaáy xöa nay 
 Xaõ taéc töø ñaây vöõng beàn 
 Giang sôn töø ñaây ñoâ?i môùi 
 Caøn khoân bó roài laïi thaùi 
 Nhaât nguyeât hoái roài laïi minh 
 Ngaøn naêm veát nhuïc nhaõ saïch laøu 
 Muoân thuôû neàn thaùi bình vöõng chaéc 
 AÂu cuõng nhôø trôøi ñaát toâ? toâng 
         linh thieâng ñaõ laëng thaàm phuø trôï; 

Than oâi ! 

 Moât coã nhung y chieán thaéng, 
        neân coâng oanh lieât ngaøn naêm 
 Boán phöông bieàn caû thanh bình, 
        ban chieáu duy taân khaép choán. 

 Xa gaàn baù caùo, 
 Ai naáy ñeàu hay. 

Nguyeãn Traõi